Virus Nipah (NiV) là gì? Bùng phát virus Nipah tại Ấn Độ và nguy cơ lây lan khu vực

Virus Nipah là gì? Cảnh báo bùng phát virus Nipah tại Ấn Độ và nguy cơ lây lan khu vực

Các ca nhiễm virus Nipah (NiV) gần đây tại bang Tây Bengal, Ấn Độ, bao gồm cả nhân viên y tế, cho thấy nguy cơ lây truyền virus cao từ người sang người. Với tỷ lệ tử vong rất cao từ 40-75%, virus Nipah được xếp vào nhóm tác nhân truyền nhiễm từ động vật sang người nguy hiểm nhất từng được biết đến [1].

1. Virus Nipah (NiV) là gì?

Virus Nipah (NiV) là một loại virus lây truyền từ động vật sang người và cũng có thể lây truyền qua thực phẩm bị ô nhiễm hoặc trực tiếp giữa người với người.

Ở người nhiễm bệnh, nó gây ra nhiều loại bệnh khác nhau, từ nhiễm trùng không triệu chứng (dưới lâm sàng) đến bệnh hô hấp cấp tính và viêm não gây tử vong. Virus này cũng có thể gây bệnh nặng ở động vật như lợn, dẫn đến thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi.  

2. Đặc điểm dịch tễ và mức độ nguy hiểm của Virus Nipah (NiV):

Virus Nipah (NiV) có các đặc điểm: Khả năng lây truyền cao, diễn tiến bệnh nhanh, tiến triển bệnh nặng, tỷ lệ tử vong cực kỳ cao

Hiện nay chưa có vaccin và thuốc điều trị đặc hiệu. Virus Nipah được phân loại là:

• Tác nhân gây bệnh đặc biệt nguy hiểm phân loại nhóm A (Theo Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm Việt Nam)
• Tác nhân gây bệnh ưu tiên phân loại C (Theo phân loại CDC Hoa Kỳ)
• Tác nhân an toàn sinh học cấp độ 4 BSL-4
• Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp bệnh do virus Nipah vào top 10 bệnh truyền nhiễm ưu tiên có mối quan tâm toàn cầu [2].

Các đợt bùng phát virus Nipah (NiV) hiện nay chủ yếu được ghi nhận tại Nam Á và Đông Nam Á [3]. Trong bối cảnh di chuyển quốc tế gia tăng, nguy cơ xâm nhập và lan rộng xuyên biên giới của virus Nipah không thể xem nhẹ, đặc biệt đối với các quốc gia ở Nam Á và Đông Nam Á

Sau khi xâm nhập cơ thể qua đường hô hấp hoặc tiêu hóa, virus Nipah sẽ:

• Tấn công mạch máu và tế bào nội mô
• Gây viêm mạch hệ thống và vi huyết khối
• Tổn thương nặng ở:
  + Não dẫn đến viêm não
  + Phổi dẫn đến viêm phổi, phù phổi

Đây là lý do bệnh có thể diễn tiến nhanh và nặng.
Thời gian ủ bệnh trong khoảng 4-14 ngày.

Các dấu hiệu cần đi khám ngay

• Sốt cao, đau đầu nhiều
• Ho, khó thở
• Buồn ngủ bất thường, rối loạn ý thức
• Co giật hoặc thay đổi hành vi
• Không chờ đợi khi có triệu chứng thần kinh hoặc hô hấp nặng.

Phòng bệnh do virus Nipah

• Virus Nipah hiện chưa có vaccine phòng ngừa
• Không ăn trái cây bị dơi cắn
• Không uống nhựa cây hoặc nước ép không đảm bảo vệ sinh
• Hạn chế tiếp xúc gần với người nghi nhiễm
• Thực hành vệ sinh tay – đeo khẩu trang khi cần thiết

3. Vai trò then chốt của chẩn đoán xét nghiệm virus Nipah: 

Bệnh nhân nhiễm virus Nipah (NiV) ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Do đó, cần thực hiện chẩn đoán phân biệt, tiến hành phân lập virus sớm và xét nghiệm Acid nucleic nhằm xác lập chẩn đoán xác định trong thời gian sớm nhất có thể, nhằm phát hiện bệnh nhanh chóng, cách ly kịp thời và kiểm soát nguy cơ lây lan.

Đối với các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi (emerging & re-emerging infectious diseases), chẩn đoán xét nghiệm nhanh và chính xác trong phòng thí nghiệm đóng vai trò then chốt để phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả, hỗ trợ cho công tác phòng chống dịch bệnh.

Các yêu cầu quan trọng trong xét nghiệm NiV:

• Độ nhạy và độ đặc hiệu cao
• Thời gian trả kết quả nhanh
• Tuân thủ tiêu chuẩn an toàn sinh học nghiêm ngặt
• Ứng dụng công nghệ sinh học phân tử (PCR, Real-time PCR)

Trước bối cảnh bùng phát dịch bệnh Nipah ở Ấn Độ và khả năng nguy cơ lây nhiễm cao ở khu vực Đông Nam Á,TBR mang đến giải pháp toàn diện xét nghiệm Real-time PCR, hỗ trợ phát hiện sớm virus Nipah (NiV) cho công tác phòng chống dịch bệnh.

Bộ kit Real-time PCR phát hiện virus Nipah được sử dụng để phát hiện virus Nipah trong huyết thanh, huyết tương, mô động vật nhiễm bệnh hoặc các loại dịch tiết, thông qua kỹ thuật xét nghiệm PCR thời gian thực.
Bộ kit này đạt chứng nhận CE-IVD, bảo đảm sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn cao về an toàn, chất lượng và hiệu năng theo yêu cầu sử dụng trên thị trường

Tham khảo thêm: Giải pháp xét nghiệm Real-time PCR

Nguồn tham khảo: 

[1] World Health Organization (WHO)

[2] Vaccines based on the fusion protein consensus sequence protect Syrian hamsters from Nipah virus infection. CAS Key Laboratory of Molecular Virology & Immunology, Shanghai Institute of Immunity and Infection, Chinese Academy of Sciences, Shanghai, China

[3] Mapping the distribution of Nipah virus infections: a geospatial modelling analysis. Lancet Planetary Health. July 2024; 8(7): e463–e475.

Liferiver biotech

Cổng thông tin điện tử Bộ Y Tế: https://moh.gov.vn/home 

Báo suckhoedoisong.vn